Pierwsza pomoc u seniora to wiedza, która może okazać się potrzebna w najmniej spodziewanym momencie. Upadek podczas drogi do łazienki, zadławienie przy posiłku czy nagłe omdlenie – to sytuacje, w których opiekunka powinna przede wszystkim zachować spokój, szybko ocenić stan podopiecznego i wiedzieć, kiedy konieczne jest wezwanie pomocy.
Osoby starsze są szczególnie narażone na konsekwencje takich zdarzeń. Dlatego warto znać podstawowe zasady postępowania, nawet jeśli nigdy wcześniej nie trzeba było z nich korzystać.
Senior upadł – co robić?
Upadki należą do częstych zagrożeń w życiu osób starszych. Senior może stracić równowagę z powodu osłabienia, zawrotów głowy, problemów ze wzrokiem, przyjmowanych leków czy ograniczonej sprawności.
Co zrobić, gdy senior upadnie?
Przede wszystkim nie próbuj natychmiast stawiać go na nogi.
- Podejdź spokojnie i sprawdź, czy senior jest przytomny.
- Zapytaj, co się stało i czy coś go boli.
- Zwróć uwagę na uraz głowy, krwawienie, obrzęk, nienaturalne ułożenie kończyny oraz problemy z poruszaniem.
- Jeśli podejrzewasz poważny uraz, nie przemieszczaj seniora bez potrzeby i wezwij pomoc.
- Jeśli senior nie reaguje, sprawdź oddech i postępuj jak w przypadku osoby nieprzytomnej.
Szczególną ostrożność należy zachować po uderzeniu w głowę. Nie każdy poważny uraz od razu daje wyraźne objawy.
Senior się zadławił – jak zareagować?
Do zadławienia może dojść podczas jedzenia, a u osób starszych ryzyko może dodatkowo zwiększać się przy problemach z gryzieniem lub połykaniem.
Najpierw oceń, czy senior może skutecznie kaszleć i oddychać.
Jeżeli kaszel jest skuteczny, zachęcaj seniora do kaszlu i obserwuj jego stan. Nie próbuj na ślepo wyciągać jedzenia z jamy ustnej.
Jeśli senior nie może mówić, kaszleć ani prawidłowo oddychać, sytuacja jest poważna. Należy wezwać pomoc i zastosować techniki pierwszej pomocy w przypadku zadławienia zgodnie z aktualnymi zasadami, których najlepiej nauczyć się podczas praktycznego kursu pierwszej pomocy.
Jeżeli senior straci przytomność i nie oddycha prawidłowo, należy rozpocząć resuscytację i postępować zgodnie z instrukcjami dyspozytora numeru alarmowego.
Senior zemdlał – co zrobić?
Omdlenie to krótkotrwała utrata przytomności. U seniora nie należy jej jednak bagatelizować – przyczyną może być m.in. spadek ciśnienia, odwodnienie, działanie leków, ale również poważniejszy problem zdrowotny.
Jeżeli senior zaczyna słabnąć, postaraj się zabezpieczyć go przed upadkiem.
Jeśli doszło do utraty przytomności:
- Sprawdź, czy senior reaguje.
- Sprawdź, czy oddycha prawidłowo.
- Jeżeli jest nieprzytomny, ale oddycha i nie ma podejrzenia urazu, ułóż go w pozycji bezpiecznej na boku.
- Kontroluj jego oddech i stan do momentu odzyskania przytomności lub przyjazdu pomocy.
- Jeżeli nie oddycha prawidłowo, natychmiast wezwij pomoc i rozpocznij resuscytację.
Jeżeli utrata przytomności nastąpiła w wyniku upadku lub podejrzewasz uraz, nie należy rutynowo układać seniora w pozycji bocznej. Priorytetem pozostaje drożność dróg oddechowych i kontrolowanie oddechu.
Kiedy nie czekać i wezwać pomoc?
W Niemczech numer alarmowy to 112. Nie warto zwlekać z jego wybraniem, jeśli stan seniora może zagrażać jego życiu lub zdrowiu.
Szczególnie alarmujące są:
- brak prawidłowego oddechu,
- utrata przytomności,
- poważne problemy z oddychaniem,
- objawy ciężkiego zadławienia,
- silny ból w klatce piersiowej,
- nagłe problemy z mową, opadanie jednej strony twarzy lub niedowład,
- poważny uraz po upadku,
- silne lub trudne do opanowania krwawienie,
- nagłe, wyraźne pogorszenie stanu seniora.
Jeśli nie masz pewności, jak postępować, dyspozytor numeru alarmowego może przekazywać instrukcje dotyczące dalszego działania.
Spokój jest ważny, ale przygotowanie jeszcze ważniejsze
W sytuacji zagrożenia łatwo spanikować – szczególnie jeśli dotyczy ona osoby, za którą odpowiadamy. Dlatego podstaw pierwszej pomocy najlepiej nauczyć się wcześniej, a nie dopiero wtedy, gdy wydarzy się coś niepokojącego.
Pierwsza pomoc u seniora nie oznacza zastępowania lekarza czy ratownika. Rolą opiekunki jest rozpoznanie zagrożenia, zabezpieczenie podopiecznego, wykonanie podstawowych czynności pierwszej pomocy i wezwanie profesjonalnej pomocy wtedy, gdy jest potrzebna.
Upadek, zadławienie i omdlenie mogą zdarzyć się podczas zwykłego dnia pracy. Wiedza o tym, co zrobić, gdy senior upadnie, jak rozpoznać poważne zadławienie i jak postępować po utracie przytomności, pozwala zareagować szybciej i bezpieczniej.
W pierwszej pomocy nie chodzi o wykonywanie skomplikowanych procedur. Najważniejsze są uważność, szybka ocena sytuacji, wezwanie pomocy oraz znajomość podstawowych zasad postępowania.