Gorszy dzień, zmęczenie czy chwila irytacji mogą zdarzyć się każdemu. Stres w pracy opiekunki jest szczególnie zrozumiały – odpowiedzialność za drugiego człowieka, pobyt z dala od domu, nowe otoczenie, bariera językowa czy trudniejsze zachowania podopiecznego potrafią być wymagające.

Problem zaczyna się wtedy, gdy napięcie nie mija po odpoczynku, pojawia się coraz częściej i zaczyna wpływać na Twoje samopoczucie oraz codzienne funkcjonowanie. Jak rozpoznać moment, w którym organizm mówi: „to już za dużo”?

Stres nie zawsze wygląda jak zdenerwowanie

Kiedy myślimy o stresie, często wyobrażamy sobie napięcie, nerwowość czy złość. Tymczasem długotrwałe przeciążenie może dawać znacznie mniej oczywiste sygnały.

Możesz zauważyć między innymi:

• ciągłe zmęczenie, nawet po przespanej nocy,
• problemy z zasypianiem lub częste wybudzanie się,
• bóle głowy i napięcie mięśni,
• problemy z koncentracją,
• rozdrażnienie z błahych powodów,
• poczucie przytłoczenia nawet prostymi obowiązkami,
• trudność z odpoczywaniem,
• mniejszą ochotę na rozmowy i kontakt z innymi,
• spadek motywacji,
• poczucie, że „wszystkiego jest za dużo”.

Jeden taki dzień nie musi oznaczać niczego niepokojącego. Warto jednak zwrócić uwagę, jeśli kilka z tych sygnałów utrzymuje się przez dłuższy czas lub staje się coraz silniejszych.

„Jestem tylko zmęczona” – kiedy warto się zatrzymać?

Praca w opiece potrafi być intensywna, dlatego zmęczenie samo w sobie nie jest czymś niezwykłym. Ważne jest jednak to, czy odpoczynek rzeczywiście pomaga.

Jeśli po wolnej chwili, spokojniejszym dniu czy dobrze przespanej nocy odzyskujesz energię, najprawdopodobniej organizm po prostu potrzebował regeneracji.

Sygnałem ostrzegawczym może być sytuacja, w której zmęczenie staje się niemal stałe. Budzisz się bez energii, coraz trudniej zmobilizować Ci się do codziennych czynności, a nawet rzeczy, które wcześniej sprawiały Ci przyjemność, przestają pomagać.

Zwróć uwagę na zmianę swojego zachowania

Czasami łatwiej zauważyć zmianę w zachowaniu niż sam stres.

Być może coraz szybciej tracisz cierpliwość do podopiecznego. Denerwują Cię sytuacje, które wcześniej nie stanowiły problemu. Coraz częściej masz ochotę odizolować się od innych albo łapiesz się na tym, że wykonujesz obowiązki zupełnie automatycznie.

Nie oznacza to, że jesteś złą opiekunką. Może być natomiast sygnałem, że potrzebujesz odpoczynku i większej troski o własne potrzeby.

Dlaczego opiekunki są szczególnie narażone na przeciążenie?

Praca opiekunki ma swoją specyfikę. W wielu zawodach po zakończeniu dnia wychodzimy z miejsca pracy i wracamy do własnego domu. Podczas zlecenia granica pomiędzy pracą a odpoczynkiem może być znacznie mniej wyraźna.

Do tego dochodzą:

• odpowiedzialność za zdrowie i bezpieczeństwo seniora,
• pobyt z dala od rodziny i przyjaciół,
• konieczność odnalezienia się w obcym środowisku,
• różnice językowe i kulturowe,
• trudniejsze zachowania podopiecznego, np. związane z demencją,
• tęsknota za domem.

Dlatego dbanie o własne samopoczucie nie jest dodatkiem do pracy opiekunki. Jest ważnym elementem funkcjonowania podczas zlecenia.

Co możesz zrobić, kiedy czujesz, że stresu jest za dużo?

Nie musisz czekać, aż całkowicie zabraknie Ci energii. Im wcześniej zauważysz przeciążenie, tym wcześniej możesz zareagować.

Zacznij od prostych rzeczy. Wykorzystuj przysługujący Ci czas na odpoczynek rzeczywiście dla siebie. Wyjdź na spacer, zadzwoń do bliskiej osoby, posłuchaj muzyki, poczytaj albo po prostu pobądź przez chwilę sama.

Zadbaj również o podstawy – sen, regularne posiłki, nawodnienie i ruch. Przy dużym napięciu łatwo o nich zapomnieć, choć właśnie wtedy są szczególnie potrzebne.

Nie próbuj też rozwiązywać każdego problemu samodzielnie. Jeżeli źródłem stresu jest konkretna sytuacja związana ze zleceniem, warto o niej powiedzieć i poszukać rozwiązania.

Nie musisz być dostępna dla wszystkich przez cały czas

Opieka nad seniorem wymaga empatii i zaangażowania, ale opiekunka również ma własne potrzeby i granice.

Odpoczynek nie jest czymś, na co trzeba sobie „zasłużyć”. Regeneracja pozwala zachować cierpliwość, koncentrację i energię potrzebną podczas codziennej opieki.

Warto nauczyć się zauważać własne granice, zanim organizm zacznie domagać się odpoczynku znacznie wyraźniej.

Kiedy warto poszukać profesjonalnej pomocy?

Jeśli stres przez dłuższy czas nie ustępuje, znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie, powoduje nasilone problemy ze snem, silny lęk lub wyraźne pogorszenie samopoczucia, warto porozmawiać z lekarzem lub specjalistą zdrowia psychicznego.

Nie każdy problem da się rozwiązać spacerem czy wolnym wieczorem. Czasem najlepszym krokiem jest skorzystanie z profesjonalnego wsparcia.

Zadbaj o siebie tak, jak dbasz o innych

W pracy opiekunki łatwo skupić całą uwagę na potrzebach podopiecznego. Warto jednak regularnie zadawać sobie również proste pytanie:

„Jak ja się dzisiaj czuję?”

Rozpoznawanie pierwszych sygnałów przeciążenia pozwala reagować wcześniej. Odpoczynek, kontakt z bliskimi, dbanie o własne granice i szukanie wsparcia, kiedy jest potrzebne, nie oznaczają mniejszego zaangażowania w pracę.

Wręcz przeciwnie – żeby móc troszczyć się o drugiego człowieka, trzeba pamiętać również o sobie.